Per L. Aga var mellom dei første som interesserte seg for vasskraftutbygging her i landet. Han anla og var teknisk leiar av Hovland Ullvarefabrikk 1876 - 1920. Jamf. Kolltveit bind 4 II, s. 421.
Han var også fosseoppkjøpar i Tyssovassdraget; kjøpte øvre fall i Tyssovassdraget samt retten til å demma opp Ringedalsvatnet. Han selde deler av kraftrettane vidare i 1905. Aga hadde sikra fallrett til øvre del av Tyssovassdraget og kjøpt deler av grunnen i Skjeggedal. Saman med andre grunneigar, hotellfolk i Odda og DNT, inngjekk han i 1898 ein avtale eller eit servitutt, ei bandlegging av eigedomane, som bestemte at Tyssestrengene og Ringedalsfossen ikkje skulle nyttast til industrielle formål. Etter at DNT oppheva servituttet i 1920, gjekk Per L. Aga og gjenverande grunneigarvar mellom grunneigarar til sak mot AS Tyssefaldene og DNT, ei sak han/dei til slutt tapte i høgsterett i 1932.
Peder Larssen Aga omtalt i Trondhjemsteknikernes Martrikkel av 1916, er same person som nemnt ovanfor, f. same år, starta Hovland Ullvarefabrikk og d. same år.
Etterkomar: dottera Aslaug Aga, 1908 - 2001, ingen barnebarn.
Fabrikkeigar og ingeniør Per L. Aga frå Hovland var saman med ingeniør Nils Henrik Bruun frå Bergen, dei fyrste ”fossespekulantane” med kraftrettar i Tyssovassdraget. Ingeniør Bruun sikra seg dei fyrste fallrettane i den nedre delen av Tyssovassdraget allereie i 1894. Frå 1897 byrja fabrikkeigar Aga å sikra seg rettar i dei øvre delane av vassdraget. Mellom anna sikra han seg retten til å demme opp Ringedalsvatnet. I samarbeid slo Aga og Bruun ut ein tappetunell frå Ringedalsvatnet til Vetlevatn i 1903. Dette for å sikra tilgang på vinterkraft. Den såkalla "Bruuns tunnel" hadde en bunnkote på 428. Med tunnelen kunne vannstanden i Ringedalsvatnet verta senka med 10 meter. Tunnelen hadde ei lengd på 100 meter og ein diameter på 1,5 meter. Den gjekk tvers gjennom den naturlege terskelen som danna vestenden av vatnet. I samarbeid planla, og til dels starta dei den fyrste utbygginga av Tyssovassdraget då dei i 1906 bygde ein demning ved Vetlevatn og eit lite kraftverk under Sjoarfossen nede i Tyssedal. Det skulle visa seg å vera ein særs nyttig kraftstasjon, som leverte den fyrste straumen til sjølve kraftutbygginga.
Bruun og Aga selde rettane sine i 1905 til ”fossespekulant” og ingeniør Fredrik Hiorth. Hiorth selde rettane vidare til ei gruppe forretningsmenn med Sam Eyde i spissen, det såkalla ”Eyde- konsernet” i februar 1906. Eyde-konsernet stifta A/S Tyssefaldene den 20. april 1906.
Add a comment or suggest edits
To publish a public comment on the object, select «Leave a comment». To send an inquiry directly to the museum, select «Send an inquiry».